Қазіргі педагогикалық дискурс: лингвистикалық релевантты өзгерістер

Педагогикалық дискурсты лингвистикалық маңызды өзгерістер тұрғысынан зерттеу лингвистиканың қазіргі даму кезеңінде өзекті болып табылады, өйткені мұғалім мен оқушылардың сабақтардағы коммуникативті қызметі тек оқу мен тәрбие процесіне ғана емес, сонымен қатар оқушылардың психоэмоционалды жағдайына да әсер етеді. Зерттеудің мақсаты қазақ педагогикалық дискурсы туралы түсінік қалыптастыру, Қазақстанның орта және жоғары оқу орындарын прагмалингвистикалық және этикалық сипаттағы лингвистикалық маңызды өзгерістер тұрғысынан бақылау болды. Кешенді зерттеу үшін келесі әдістер қолданылды: аналитикалық-синтетикалық, коммуникативті, фреймді, салыстырмалы-салыстырмалы. Бұл зерттеу педагогикалық дискурс теориясына қатысты келесідей мәселелерді қарастырды: дискурс ұғымы, институционалдық дискурс, педагогикалық дискурстың сипаттамалары мен ерекшеліктері, кәсіби этика. Алматыдағы мектептер, колледждер мен университеттер мысалында қазақстандық педагогикалық практикадағы лингвистикалық маңызды өзгерістердің әркелкі түрлерінің жиілігін бағалау жүргізілді. Мұғалім-оқушы қарым-қатынасының негіздері туралы түсінік қалыптасты және прагмалингвистикалық параметрлер (педагогикалық стратегиялардан ауытқулар, педагогикалық дискурс мақсаттары) және этикалық ойлар (белгілі бір оқушыға немесе студенттер тобына бағытталған) бойынша ауытқулар қарастырылды. Сондай-ақ, педагогикалық дискурста лингвистикалық маңызды өзгерістердің фреймдік моделі құрылды, ол Алматының оқу орындарын бақылау кезінде қолданылды. Бұл жұмыс әлемнің әртүрлі елдеріндегі педагогикалық дискурсты және лингвистикалық маңызды бұзушылықтарды зерттеуде, білім беру мекемелерінің әртүрлі түрлерін салыстырмалы талдауда және оқу барысында этикалық тұрғыдан дұрыс емес сөздерді анықтаудың машиналық әдістерін енгізуде қолданыла алады.

1. Бачурка М. Прагматическая специфика оценочных речевых актов, стратегий и тактик в русскоязычном и англоязычном педагогических дискурсах. – Екатеринбург: Уральский государственный педагогический университет, 2017.

2. Каратанова O.A. Лингвистически релевантные нарушения педагогического дискурса. – Волгоград: Волгоградский Государственный университет, 2003.

3. Режеп А., Байсыдық И., Бекқожанова Г., Камзина A. Әлеуметтік медиа дискурсивті кеңістігіндегі виртуалды тілдік тұлға. ҚазҰУ Хабаршысы. Филология сериясы, Алматы. – №4 (196), 2024. – Б. 111-123.

4. Bjelopoljak, S., Midzic, A. Pedagogical discourse of curriculum development based on the orientation of educational practice. Methodological Horizons: A Magazine for Educational Theory and Practice. 16(1). P. 57-76.

5. Cecchini, J.A., Fernandez-Rio, J., Mendez-Gimenez, A., Gonzalez, C., Sanchez-Martinez, B., Carriedo, A. High versus low-structured cooperative learning. Effects on prospective teachers’ regulation dominance, motivation, content knowledge and responsibility. European Journal of Teacher Education, 2021. 44. P. 486-501.

6. Eren, A., Rakcolu-Sylemez, A. Pre-service teachers’ professional commitment, sense of efficacy, and perceptions of unethical teacher behaviours. Australian Educational Researcher, 2021. 48(2). P. 337-357.

7. Freed, A.F. Institutional discourse. Boston: John Wiley and Sons, 2015.

8. Friesen, N. Content in American educational discourse. London: Routledge, 2021.

9. Grifenhagen, J.F., Barnes, E.M. Reimagining discourse in the classroom. The Reading Teacher, 2022. 75(6). P. 739-748.

10. Horder, J. Recontextualisation and the teaching of subjects. The Curriculum Journal, 2021. 32(4). P. 592-606.

11. Howarth, D., Norval, A.J., Stavrakakis, Y. Discourse theory and political analysis: Identities, hegemonies, and social change. Manchester: Manchester University Press, 2000.

12. Iskakova, K., Kurmanova, B. Factors of Formation of Virtual Linguistic Personality in the Kazakhstani Blogosphere. Tiltanym, 2024. №3 (95). Р. 209-223.

13. Ji, Y. Discourse analysis and development of English listening for non-English majors in China. English Language Teaching, 2015. 8(2). 134 p.

14. Kapanadze, D. The effect of using discourse analysis method on improving cognitive and affective skills in language and literature teaching. European Journal of Education Studies, 2018. 4(5). P. 92-107.

15. Kaufmann, M., Wiering, M. The role of discourses in understanding institutional stability and change – An analysis of Dutch flood risk governance. Journal of Environmental Policy and Planning, 2021. 24(1). P. 1-20.

16. Kuralbay, A. Essential characteristics of pedagogical discourse and its form. Student Gazette, 2020. 22-8(120). P. 31-33.

17. Leon, B., Fernandez-Rio, J., Rivera-Perez, S., Iglesias, D. Cooperative classrooms and academic performance in physical education: A multilevel analysis. Journal of Teaching in Physical Education, 2022. 41. P. 660-668.

18. Liu, C.L. The moral choice and evaluation of teachers’ professional behaviour. Teacher Development Research, 2021. 5. P. 47-54.

19. Malek, N.S.A., Ibrahim, N.A., Adnan, Rahim, R.A. Communication barriers between students and lecturers. LSP International Journal, 2018. 3(2). P. 63-75.

20. Mendo-Lazaro, S., Leon-del-Barco, B., Polo-del-Rio, M.I., Lopez-Ramos, V.M. The impact of cooperative learning on university students’ academic goals. Frontiers in Psychology, 2022. 12, 787210.

21. Meulenbroeks, R., Reijerkerk, M., Angerer, E., Pieters, T., Bakker, A. Academic discourse on education during the early part of the pandemic. Heliyon, 2022. 8(10), e11170.

22. Nita, O.M. Person and empathetic deixis in the institutional discourse. Romanian Journal of English Studies, 2021. 18(1). P. 53-62.

23. Reynolds-Case, S.A. Pedagogical discourse styles of native and non-native language teachers. Louisiana: Louisiana State University and Agricultural and Mechanical College, 2009.

24. Rose, D. Designing pedagogic registers: Reading to learn (forthcoming). London: Bloomsbury Academic, 2022.

25. Sapinski, A., Ciupka, S. Pedagogical discourse in higher professional education of the future. Futurity Education, 2021. 1(1). P. 4-13.

26. Tang, K.S. Discourse strategies for science teaching and learning: Research and practice. London: Routledge, 2020.

27. Temirgazina, Z.K. Aggressive speech acts in pedagogical discourse. Genres of Speech, 2017. 1(15). P. 51-67.

28. Velle, L. Discourse and pedagogy: Two pillars of teacher education. Journal of Education for Teaching, 2021. 47(3). P. 305-308.

29. Wang, J., Wang, X., Li, J., Zhao, C., Liu, M., Ye, B. Development and validation of an unethical professional behavior tendencies scale for student teachers. Frontiers in Psychology, 2021. 12, 770681.

30. Wasik, B.A., Farrow, J.M., Hindman, A.H. More than “Good job!”: The critical role of teacher feedback in classroom discourse and language development. The Reading Teacher, 2022. 75(6). P. 739-748.

31. Yakavets, N., Winter, L., Malone, K., Zhontayeva, Z., Khamidulina, Z. Educational reform and teachers’ agency in reconstructing pedagogical practices in Kazakhstan. Journal of Educational Change, 2022. P. 1-31.

32. Zhalgaspayev, M. Exploring Kazakh L2 teaching from policy to practice: A systemic functional linguistic discourse approach. Astana: Nazarbayev University, 2021.