tilTiltanymTiltanym2411-60762709-135XИнститут языкознания имени А.Байтурсынулы КН МОН РК10.55491/2411-6076-2022-4-26-33til-651Research ArticleСтатьиТРАДИЦИОННАЯ РАЗГОВОРНАЯ РЕЧЬ В ПРОИЗВЕДЕНИЯХ КАЗАХСКИХ ПИСАТЕЛЕЙTRADITIONAL ORAL LANGUAGE IN THE STORIES OF KAZAKH WRITERShttps://orcid.org/0000-0001-5946-9397КудериноваК.KuderinovaK.kuderinova_70@mail.ruИнститут языкознания имени А. БайтурсынулыКазахстанA. Baitursynuly Institute of LinguisticsKazakhstan20223012202204TILTANYM2633Copyright © Кудеринова К., 20222022Кудеринова К.Kuderinova K.Данная работа распространяется под лицензией Creative Commons Attribution 4.0.This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 License.https://www.tiltanym.kz/jour/article/view/651

Статья написана с целью поиска необходимых подходов к развитию, совершенствованию речи современной казахской молодежи. Всем известно, что качества и уровень устной, публичной речи современной казахской молодежи день ото дня падает. Современная молодежная речь состоит в основном из варваризмов и из элементов примитивной разговорной речи, речь казахской молодежи становится все более непонятной, многословной, пустословной. В связи с этим в статье подчеркивается необходимость изучения, анализа, практики произведений казахских писателей, написанных на традиционном языке. Поскольку формирование норм национального литературного языка через произведения искусства началось с произведений казахских писателей-классиков начала 20 века, основная цель статьи – привести в качестве примера национальные особенности языка и стиля казахских писателей, элементы традиционной обработки текста в современный казахский язык, особенно в устную речь молодежи. Анализируя типы предложений в рассказах Беимбета Майлина, Жусупбека Аймаутовича, Мухтара Ауэзова, Бердибека Сокпакбаева, демонстрируются стили письма, речи, которые являются образцами публичной речи. В конце даны характерные особенности национальной речи казахского языка

The article is written in order to find the necessary approaches to the development and improvement of the speech of modern Kazakh youth. Everyone knows that the quality and level of oral, public speech of modern Kazakh youth is falling day by day. Modern youth speech consists mainly of barbarisms and elements of primitive colloquial speech, the speech of Kazakh youth is becoming increasingly incomprehensible, verbose, empty-mouthed. In this regard, the article emphasizes the need to study, analyze, and practice the works of Kazakh writers written in the traditional language. Since the normalization of the norms of the national literary language through works of art began with the works of Kazakh classical writers of the early 20th century, the main purpose of the article is to take as an example the National features of the language and style of Kazakh writers, elements of traditional word processing for today's Kazakh language, especially youth oral speech. Analyzing the types of sentences in the stories of Beimbet Mailin, Zhusupbek Aimauytov, Mukhtar Auezov, Berdibek Sokpakbayev, the styles of writing and speech are demonstrated, which are examples of ruble speech. At the end, the characteristic features of the national speech of the Kazakh language are given

публичная речьязык молодежиязык художественного произведениятрадиционный разговорный языкустная речьБ. МайлинЖ. АймаутулыМ. АуэзовБ. Сокпакбаеврublic speechthe language of youththe language of a work of arttraditional spoken languageoral speechB. MailinJ. AimautulyM. AuezovB. SokpakbayevReferencesМәтіндер жинағы (дәстүрлі сөзсаптам үлгілері). (2022) Алматы: «Ел-шежіре», 2022. – 320 б.Matinder zhinagy (2022) (Dasturli sozsaptam ulgileri.) Almaty «El-shezhire»,2022. – 320b. [Collection of texts (traditional word order samples). Almaty: "El-shezhire", 2022. - 320p.] (in Kazakh)Байтұрсынұлы А. (1926) Әдебиет танытқыш. А. – Қызылорда: Қазмембас, 1926. – 282б.Baitursynuly A. (1926) Adebiet tanytqysh / Baitursynuly A.– Qyzylorda: Qazmembas, 1926. – 282b. [Baitursynuly A. Literary critic / Baitursynuly A.-Kyzylorda: Kazmembas, 1926. - 282p.] (in Kazakh)Омарұлы Е. (2018) Көптомдық шығармалар жинағы // құраст. Е.Маралбек. Алматы: «Лұғат», 2018. 1-т.Omaruly E. (2018)Koptomdyq shygarmalar zhinagy // qurast. E.Maralbek. Almaty: «Lugat»,2018. 1-t. [Omaruly E. Collection of multi-volume works // compast. E. Maralbek. Almaty: "Lugat", t. 1, 2018] (in Kazakh)Академик Нығмет Сауранбаевтың еңбектері. (2000) 3 томдық. Алматы: «Кенже-Пресс», 2000. 5-119 бб.Akademik Nygmet Sauranbaevtyn enbekteri. (2000) 3 tomdyq. Almaty: : «Kenzhe-Press», 2000. 5-119 bb. [ Works of Academician Nigmet Sauranbayev. 3 volumes. Almaty: "Kenzhe-Press", 2000. Pp. 5-119] (in Kazakh)Жақыпов Ж. (2021) Контекстуалдық синтаксис, Нұр-Сұлтан: ЕҰУ, 2021Zhaqypov Zh. (2021) Kontekstualdyq sintaksis, Nur-Sultan: EUU, 2021 [Zhakupov Zh. contextual syntax, Nur-Sultan: ENU, 2021] (in Kazakh)Сыздық Р. (2014) Ауызша дамыған әдеби тіл / Сыздық Р. – Алматы: Дайк-Пресс, 2014. – 242б.Syzdyq R. (2014) Auyzsha damygan adebi til / Syzdyq R. – Almaty: Daik-Press,2014. – 242b. [Syzdyk R. oral developed literary language / Syzdyk R.-Almaty: Dyik – Press, 2014. - 242b.] (in Kazakh)Уәли Н. (2007) Қазақ сөз мәдениетінің теориялық негіздері. Докт.дисс. қолж. Алматы, 2007.Uali N. (2007) Qazaq soz madenietinin teorijalyq negizderi. Dokt.diss. qolzh. Almaty, 2007. [Uali N. Theoretical foundations of Kazakh speech culture. Doct.diss. access. Almaty, 2007.] (in Kazakh)Кудеринова К.Б. (2022) «Қазақ тілінің дәстүрлі сөзсаптамы». Н. Гумилев хабаршысы.№1(138)/2022. 8-18 бб.Kuderinova K.B. (2022) «Qazaq tilinin dasturli sozsaptamy». N.Gumilev habarshysy.№1(138)/2022. 8-18 bb. [Kuderinova K.B. Traditional vocabulary of the Kazakh language // The Bulletin of N. Gumilyov.No. 1 (138)/2022. pp. 8-18.] (in Kazakh)Күдеринова Қ. (2022) Ахмет Байтұрсынұлының сөзсаптамы // «Ахмет Байтұрсынұлы – ұлт ұстазы» Нұрсұлтан, 2022.Kuderinova Q. (2022) Ahmet Baitursynulynyn sozsaptamy // «Ahmet Baitursynuly – ult ustazy» Nursultan, 2022. Kuderinova Q. 2022 [Kuderinova K. Akhmet Baitursynov / / "Akhmet Baitursynov – teacher of the nation" Nursultan, 2022.] (in Kazakh)Күдеринова Қ. (2022) Әлихан Бөкейханның сөзсаптамы // Ахмет оқулары – 2022. Алматы, 2022.Kuderinova Q. (2022) Alihan Bokeihannyn sozsaptamy // Ahmet oqulary -2022. Almaty, 2022. [K. Kuderinova speech by Alikhan Bukeikhan / / Akhmet readings -2022. Almaty, 2022] (in Kazakh)Күдеринова Қ. (2021) Бейімбет Майлин әңгімелеріндегі қазақ тілінің дәстүрлі сөзсаптамы. «Ауызша және жазба коммуникациядағы дәстүр мен белсенді үдерістер» конференция жинағы. – Алматы, 2021. – 230-238 бб.Kuderinova Q. (2022) Beimbet Mailin angimelerindegi qazaq tilinin dasturli sozsaptamy. «Auyzsha jane zhazba kommunikacijadagy dastur men belsendi uderister» konferencija zhinagy. – Almaty, 2021. – 230-238 bb. [Kuderinova K. Beimbet Mailin in the stories of the traditional speech of the Kazakh language. Collection of the conference" traditions and active processes in oral and written communication". - Almaty, 2021. - pp. 230-238.] (in Kazakh)Күдеринова Қ., Фазылжан А. (2022) Қазақ тілінің ұлттық және қазіргі орфоэпиялық нормасы. «Тілтаным», №3(87), 2022. – 44-52 бб.Kuderinova Q., Fazylzhan A. (2022) Qazaq tilinin ulttyq jane qazirgi orfojepijalyq normasy. «Tiltanym», №3(87), 2022. - 44-52 bb. [Kuderinova K., Fazylzhan A. national and modern orthoepic norms of the Kazakh language. "Tiltanym", №3(87), 2022. - 44-52 p.] (in Kazakh)Әміржанова Н. (2021) Ғ.Мүсіреповтің әңгімелері: байласым мен тұтасым. «Ауызша және жазба коммуникациядағы дәстүр мен белсенді үдерістер» конференция жинағы. – Алматы, 2021. – 45-55 бб.Amirzhanova N. (2021) G.Musirepovtin angimeleri: bailasym men tutasym. «Auyzsha jane zhazba kommunikacijadagy dastur men belsendi uderister» konferencija zhinagy. – Almaty, 2021. – 45-55bb. [Amirzhanova N. G. Musrepov's stories: the bond and the whole. Collection of the conference" traditions and active processes in oral and written communication". - Almaty, 2021. - pp. 45-55] (in Kazakh)Садықова М. (2022) Ертегілердегі қазақ тілінің дәстүрлі сөзсаптам үлгілері. «А.Байтұрсынұлы – ұлттың рухани көсемі» конференция материалдары Алматы, 2022 жылдың 14 сәуірі, - 369-373 бб.Sadyqova M. (2022) Ertedgilerdegi qazaq tilinin dasturli sozsaptam ulgileri. «A.Baitursynuly – ulttyn ruhani kosemi» konferencija materialdary Almaty, 2022 zhyldyn 14 sauiri, - 369-373 bb. [Sadykova M. Examples of traditional word processing of the Kazakh language in fairy tales. Materials of the Conference "A. Baitursynuly – spiritual leader of the nation". Almaty, April 14, 2022, pp. 369-373] (in Kazakh)

The authors declare that there are no conflicts of interest present.