tilTiltanymTiltanym2411-60762709-135XИнститут языкознания имени А.Байтурсынулы КН МОН РКtil-409Research ArticleСтатьиОсновные направления исследования языка казахов в КитаеMain directions of research of the Kazakh people in ChinaУдербаевА. Ж.UderbaevA. Zh.

Старший научный сотрудник Института языкознания имени А. Байтурсынова, кандидат филологических наук.

Senior research of the Institute of Linguistics named after A. Baitursynov, candidate of philological sciences.

ЖонкешовБ. С.ZhonkeshovB. S.

Старший научный сотрудник Института языкознания имени А. Байтурсынова, кандидат филологических наук.

Senior research of the Institute of Linguistics named after A. Baitursynov, candidate of philological sciences.

Институт языкознания имени А. БайтурсыноваКазахстанInstitute of Linguistics named after A. BaitursynovKazakhstan201528072022044752Copyright © Удербаев А.Ж., Жонкешов Б.С., 20222022Удербаев А.Ж., Жонкешов Б.С.Uderbaev A.Z., Zhonkeshov B.S.Данная работа распространяется под лицензией Creative Commons Attribution 4.0.This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 License.https://www.tiltanym.kz/jour/article/view/409

В статье рассматривается изучение языка казахов, которые по историческим причинам остались на территории КНР и долгое время живут в иной языковой среде. Особенности языка казахов изучались казахскими и китайскими учеными. В статье представлен обзор этих научных работ и исследовательских статей, определены основные направления, рассмотренные вопросы, проанализированы основные выводы.

The article examines the study of the language of Kazakhs, who for historical reasons remained on the territory of the PRC and for a long time live in a different linguistic environment. The peculiarities of the Kazakh language were studied by Kazakh and Chinese scientists. The article provides an overview of these scientific works and research articles, identifies the main directions, issues considered, analyzes the main conclusions.

диалектологиядиаспорадиалектнаречиефразеологизмызаимствованные словафонетические особенностиказахский языккитайский языкdialectologydiasporadialectadverbborrowed wordsphonetic featuresthe Kazakh languagethe Chinese languageReferencesЖау Же. Қытай тілінің лингвистикасы. Пекин, 2001. 435-б.; Чың Шыляң. Түркі тілдерінің салғастырмалы лингвистикасы. Шыңжаң халықтық баспасы, 1997. 743-б.; Дәркембайұлы Б. Тілімізге қытай тілі арқылы қабылданған сөздер жайында // Тіл және аударма, 1983. №4.Жау Же. Қытай тілінің лингвистикасы. Пекин, 2001. 435-б.; Чың Шыляң. Түркі тілдерінің салғастырмалы лингвистикасы. Шыңжаң халықтық баспасы, 1997. 743-б.; Дәркембайұлы Б. Тілімізге қытай тілі арқылы қабылданған сөздер жайында // Тіл және аударма, 1983. №4.Болатов Ж. Қазақ тілінің шығыс говорлар тобы және оның әдеби тілге қатысы. Докт. дисс. қолжазбасы. Шифр: 10.02.02. Фрунзе, 1970. 10 б.Болатов Ж. Қазақ тілінің шығыс говорлар тобы және оның әдеби тілге қатысы. Докт. дисс. қолжазбасы. Шифр: 10.02.02. Фрунзе, 1970. 10 б.Бафин Б. Китайские элементы в языке казахов Синьцзяна. Автореф. канд. дисс. Алма-Ата, 1973. С. 30.Бафин Б. Китайские элементы в языке казахов Синьцзяна. Автореф. канд. дисс. Алма-Ата, 1973. С. 30.ҒабитханұлыҚ.ҚазақтілініңҚытайдағызерттелуі//Тілтанымдықзерттеулер.2002-2005 жж. (Ғылыми жинақ). Алматы: Арыс, 2009; Мәсімханұлы Д. Қытайдағы қазақтар және олардың тіліндегі кейбір ерекшеліктер // Терминологиялық хабаршы, №2 (8). 2004, 23-27 бб.ҒабитханұлыҚ.ҚазақтілініңҚытайдағызерттелуі//Тілтанымдықзерттеулер.2002-2005 жж. (Ғылыми жинақ). Алматы: Арыс, 2009; Мәсімханұлы Д. Қытайдағы қазақтар және олардың тіліндегі кейбір ерекшеліктер // Терминологиялық хабаршы, №2 (8). 2004, 23-27 бб.Мұстафаұлы С. Тұрақты тіркестердегі жергілікті ерекшеліктер (Қытайдағы қазақтар тілі материалы бойынша). Алматы, 2003. 45 б.Мұстафаұлы С. Тұрақты тіркестердегі жергілікті ерекшеліктер (Қытайдағы қазақтар тілі материалы бойынша). Алматы, 2003. 45 б.Ли Сын. Шыңжаңдағы түркі тілдерінің диалектілері жөніндегі алғашқы ізденістер // Тіл және аударма. Үрімжі, 1993. №1. 8-14 бб.Ли Сын. Шыңжаңдағы түркі тілдерінің диалектілері жөніндегі алғашқы ізденістер // Тіл және аударма. Үрімжі, 1993. №1. 8-14 бб.Гың Шымин. Қазіргі қазақ тілі грамматикасы. Пекин: Орталық ұлттар институты, 1989. 291 б.Гың Шымин. Қазіргі қазақ тілі грамматикасы. Пекин: Орталық ұлттар институты, 1989. 291 б.Чын Янян. Қазіргі қазақ тілінің лексикологиясынан зерттеулер. Пекин: Ұлттар баспасы, 2000. 242 б.Чын Янян. Қазіргі қазақ тілінің лексикологиясынан зерттеулер. Пекин: Ұлттар баспасы, 2000. 242 б.Уаң Лизың. Қазақ тілінің диалектологиясы. Пекин: Ұлттар баспасы, 2000. 89 б.Уаң Лизың. Қазақ тілінің диалектологиясы. Пекин: Ұлттар баспасы, 2000. 89 б.Тойынбайұлы О. Қазақ тілінің диалектілері туралы бір-екі сөз // Қазақ тілі мәселелері (мақалалар жинағы). Үрімжі: Шынжаң халық баспасы, 1988. 252-260 бб.Тойынбайұлы О. Қазақ тілінің диалектілері туралы бір-екі сөз // Қазақ тілі мәселелері (мақалалар жинағы). Үрімжі: Шынжаң халық баспасы, 1988. 252-260 бб.Асылұлы О. Қазақ тілінің жергілікті ерекшеліктері // Қазақ тілі мәселелері (мақалалар жинағы). Үрімжі: Шыңжаң халық баспасы, 1988. 228-252 бб.Асылұлы О. Қазақ тілінің жергілікті ерекшеліктері // Қазақ тілі мәселелері (мақалалар жинағы). Үрімжі: Шыңжаң халық баспасы, 1988. 228-252 бб.Кемелқан М. Тіл тарихтың өрнегі. Үрімжі: Шыңжаң халық баспасы, 2000. 291 б.Кемелқан М. Тіл тарихтың өрнегі. Үрімжі: Шыңжаң халық баспасы, 2000. 291 б.Солтаншарыпұлы Н. Шыңжаң қазақтары мен Қазақстан қазақтарының тіліндегі кейбір дыбыстық айырмашылықтар // Тіл және аударма. Үрімжі, 1993. №1. 8-20-бб.Солтаншарыпұлы Н. Шыңжаң қазақтары мен Қазақстан қазақтарының тіліндегі кейбір дыбыстық айырмашылықтар // Тіл және аударма. Үрімжі, 1993. №1. 8-20-бб.Мұқашұлы Т.Қазақ тілінің еліміздегі зерттелуіне аз аял // Тіл және аударма. Үрімжі, 1993. №1. 21-29-бб.Мұқашұлы Т.Қазақ тілінің еліміздегі зерттелуіне аз аял // Тіл және аударма. Үрімжі, 1993. №1. 21-29-бб.

The authors declare that there are no conflicts of interest present.