tilTiltanymTiltanym2411-60762709-135XИнститут языкознания имени А.Байтурсынулы КН МОН РКtil-297Research ArticleСтатьиПрограммное руководство по переводу фонемных слов "я", "ю" в казахских текстах на латиницуProgram guide for translating phonemic words ya, yu into Latin in Kazakh textsЖанабековаА. А.ZhanabekovaA. A.

заведующий кафедрой, доктор филологических наук

кафедра прикладной лингвистики

Алматы

Head of the Department, Doctor of philological sciences

Department of Applied Linguistics

Almaty

ТлегеноваГ.TlegenovaG.

младший сотрудник

кафедра прикладной лингвистики

Алматы

researcher

Department of Applied Linguistics

Almaty

Институт языкознания имени А. БайтурсыноваКазахстанInstitute of Linguistics named A. BaitursynovaKazakhstan201727072022014651Copyright © Жанабекова А.А., Тлегенова Г., 20222022Жанабекова А.А., Тлегенова Г.Zhanabekova A.A., Tlegenova G.Данная работа распространяется под лицензией Creative Commons Attribution 4.0.This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 License.https://www.tiltanym.kz/jour/article/view/297

   С введением кириллицы в казахском языке появилось множество языковых явлений, которые вошли в лексику, подчинили себе правила орфографии, противореча естественному произношению и закономерностям нашего языка. Мы не хотим лишиться звуков «ю», «я», вошедших из русского языка, верно и то, что когда мы пишем их на казахском языке как «Йу/Йу, йа», они нам кажутся неуместными и неприемлемыми. Такие новшества, которые кажутся «неправильными» в кириллице, при передаче латинским шрифтом не бросаются в глаза и облегчают зрительное восприятие публикой. В этой связи неотложной проблемой является проведение эффективной реформы казахской письменности в соответствии с национальной звуковой системой и стилем произношения. В статье рассматриваются правила автоматического перевода на латинскую графику слов с фонемами "я", "ю" в казахском языке.

   In the Kazakh language, with the penetration of Cyrillic graphics, there are linguistic phenomena that contradict the natural sound and legitimacy of our language, which penetrates the vocabulary and subordinates the rules of spelling. We are not deprived of the sounds «ю», «я», which came from the Russian language, and we can not perceive them as alien to the usual vision, if we write «Йу/Йу, йа» by ear in the Kazakh language. Such changes, which seemed «wrong» in the Cyrillic alphabet, do not catch the eye when transmitted in the Latin script, and create ease in the visual perception of the population. In this regard, an urgent problem is the implementation of an effective reform of the Kazakh written language in accordance with the national sound system and pronunciation style. The article deals with the rules for automatic translating of words with phonemes я, ю in the Kazakh language into the Latin script.

дифтонгфонемасочетание буквкириллицалатинская графикаdiphthongphonemecombination of lettersCyrillic scriptLatin scriptReferencesМемлекет басшысының «Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» атты мақаласы // Қазақстан Республикасы Президентінің ресми сайты.Мемлекет басшысының «Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» атты мақаласы // Қазақстан Республикасы Президентінің ресми сайты.Байтұрсынов А. Тіл тағылымы. – Алматы: Ана тілі, 1992. – 62 б.Байтұрсынов А. Тіл тағылымы. – Алматы: Ана тілі, 1992. – 62 б.Жұбанов Қ. Қазақ тілі бойынша зерттеулер. – Алматы: Ғылым, 1966. – 47 б.Жұбанов Қ. Қазақ тілі бойынша зерттеулер. – Алматы: Ғылым, 1966. – 47 б.Кеңесбаев І., Мұсабаев Ғ. Қазіргі қазақ тілі. – Алматы : Ғылым, 1975. – 302 б.Кеңесбаев І., Мұсабаев Ғ. Қазіргі қазақ тілі. – Алматы : Ғылым, 1975. – 302 б.Мырзабеков С. Қазақ тілі фонетикасы. –Алматы:Қазақ университеті, 2004. – 247 б.Мырзабеков С. Қазақ тілі фонетикасы. –Алматы:Қазақ университеті, 2004. – 247 б.Джунисбеков А. Сингармонизм в казахском языке / А. Джунисбеков. – Алма-Ата: Наука,1985. –97 с.Джунисбеков А. Сингармонизм в казахском языке / А. Джунисбеков. – Алма-Ата: Наука,1985. –97 с.

The authors declare that there are no conflicts of interest present.