<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<!DOCTYPE article PUBLIC "-//NLM//DTD JATS (Z39.96) Journal Publishing DTD v1.3 20210610//EN" "JATS-journalpublishing1-3.dtd">
<article article-type="research-article" dtd-version="1.3" xmlns:mml="http://www.w3.org/1998/Math/MathML" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xml:lang="ru"><front><journal-meta><journal-id journal-id-type="publisher-id">til</journal-id><journal-title-group><journal-title xml:lang="ru">Tiltanym</journal-title><trans-title-group xml:lang="en"><trans-title>Tiltanym</trans-title></trans-title-group></journal-title-group><issn pub-type="ppub">2411-6076</issn><issn pub-type="epub">2709-135X</issn><publisher><publisher-name>Институт языкознания имени А.Байтурсынулы КН МОН РК</publisher-name></publisher></journal-meta><article-meta><article-id pub-id-type="doi">10.55491/2411-6076-2025-2-52-63</article-id><article-id custom-type="elpub" pub-id-type="custom">til-1734</article-id><article-categories><subj-group subj-group-type="heading"><subject>Research Article</subject></subj-group><subj-group subj-group-type="section-heading" xml:lang="ru"><subject>ТЕОРЕТИЧЕСКАЯ ЛИНГВИСТИКА</subject></subj-group><subj-group subj-group-type="section-heading" xml:lang="en"><subject>THEORETICAL LINGUISTICS</subject></subj-group></article-categories><title-group><article-title>Морфологические вазны имен тюркского языка в  «Китаб аль-Идрак»</article-title><trans-title-group xml:lang="en"><trans-title>Morphological Wazns of Isms of the Turkic Language in «Kitab al-Idrak»</trans-title></trans-title-group></title-group><contrib-group><contrib contrib-type="author" corresp="yes"><contrib-id contrib-id-type="orcid">https://orcid.org/0000-0003-3910-8222</contrib-id><name-alternatives><name name-style="eastern" xml:lang="ru"><surname>Мухитдинов</surname><given-names>Р. С.</given-names></name><name name-style="western" xml:lang="en"><surname>Mukhitdinov</surname><given-names>R.</given-names></name></name-alternatives><bio xml:lang="ru"><p>Мухитдинов Рашид Сражович, кандидат филологических наук, доцент</p><p>г. Алматы</p></bio><bio xml:lang="en"><p>Rashid Mukhitdinov, Candidate of Philological Sciences, Associate Professor</p><p>Almaty</p></bio><email xlink:type="simple">mukhitdinov.rashid@gmail.com</email><xref ref-type="aff" rid="aff-1"/></contrib><contrib contrib-type="author" corresp="yes"><contrib-id contrib-id-type="orcid">https://orcid.org/0000-0001-6878-4946</contrib-id><name-alternatives><name name-style="eastern" xml:lang="ru"><surname>Мустафаева</surname><given-names>А. А.</given-names></name><name name-style="western" xml:lang="en"><surname>Mustafayeva</surname><given-names>A.</given-names></name></name-alternatives><bio xml:lang="ru"><p>Мустафаева Анар Абдикадиевна, доктор философии (PhD), доцент</p><p>г. Алматы</p></bio><bio xml:lang="en"><p>Anar  Mustafayeva, Doctor of Philosophy (PhD), Associate Professor</p><p>Almaty</p></bio><email xlink:type="simple">rummana@mail.ru</email><xref ref-type="aff" rid="aff-2"/></contrib></contrib-group><aff-alternatives id="aff-1"><aff xml:lang="ru">Египетский университет исламской культуры Нур-Мубарак<country>Казахстан</country></aff><aff xml:lang="en">Nur-Mubarak University of Islamic Culture<country>Kazakhstan</country></aff></aff-alternatives><aff-alternatives id="aff-2"><aff xml:lang="ru">Казахский национальный университет имени аль-Фараби</aff><aff xml:lang="en">Al-Farabi Kazakh National University</aff></aff-alternatives><pub-date pub-type="collection"><year>2025</year></pub-date><pub-date pub-type="epub"><day>08</day><month>07</month><year>2025</year></pub-date><volume>0</volume><issue>2</issue><fpage>52</fpage><lpage>63</lpage><permissions><copyright-statement>Copyright &amp;#x00A9; Мухитдинов Р.С., Мустафаева А.А., 2025</copyright-statement><copyright-year>2025</copyright-year><copyright-holder xml:lang="ru">Мухитдинов Р.С., Мустафаева А.А.</copyright-holder><copyright-holder xml:lang="en">Mukhitdinov R., Mustafayeva A.</copyright-holder><license xml:lang="ru" license-type="creative-commons-attribution" xlink:href="https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/" xlink:type="simple"><license-p>Данная работа распространяется под лицензией Creative Commons Attribution 4.0.</license-p></license><license xml:lang="en" license-type="creative-commons-attribution" xlink:href="https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/" xlink:type="simple"><license-p>This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 License.</license-p></license></permissions><self-uri xlink:href="https://www.tiltanym.kz/jour/article/view/1734">https://www.tiltanym.kz/jour/article/view/1734</self-uri><abstract><p>Абу Хайян аль-Андалуси – выдающийся лингвист XIV века, который внес значительный вклад в изучение и сравнение грамматик арабского, тюркского (мамлюкско-кыпчакского) и хабаша (эфиопского) языков, и оставивший ряд трудов по сравнительно-сопоставительному изучению языков. В настоящей статье проводится анализ вазнов имен (ар. исм) как объект сопоставительного языкознания и морфологии на примере труда «Китаб ал-Идрак лилисан ал-атрак», составленного Абу Хайяном с целью обучения местного – арабского населения тюркскому (мамлюкско-кипчакскому) языку. Также рассматриваются методы, которыми пользовался Абу Хайян аль-Андалуси для разъяснения слов из тюркского как агглютинативного языка и слов из арабского как флективного языка. Абу Хайян сгруппировал вазны (модели) в тюркском языке по количеству согласных в том или ином слове. Как отмечает средневековый грамматист, в тюркском языке функционируют слова от одной до шести согласных, которых можно сгруппировать по 99 вазнам. В данной статье все эти 99 вазнов отображаются в таблицах по количеству согласных, где каждый вазн приведен с формой его произношения в казахском языке и примером на тюркском. После каждой таблицы, чтобы читателю было понятно, дается пример того, как собрать современные казахские слова (исм) в рамках одного вазна или морфологической модели. По нашему мнению, данное исследование способно привести к новым подходам в исторической грамматике тюркских языков и сравнительному языкознанию. В статье предложена идея использования и экспериментирования данного метода при обучении арабов казахскому языку. Проанализированы заключения Абу Хайяна по гласным «и» и «у»  в тюркском языке, также отмечено, что они являются источником, заслуживающим внимания при изучении данной проблемы в современном казахском языке. </p></abstract><trans-abstract xml:lang="en"><p>Abu Hayyan al-Andalusi – an outstanding linguist of the 14th century, who made a significant contribution to the study and comparison of the grammars of Arabic, Turkic (Mamluk-Kipchak) and Habashi (Ethiopic) languages, and left a number of works on the comparative study of languages. This article analyzes wazns of isms (noun models) as an object of comparative linguistics and morphology using the example of the work "Kitab al-Idrak lilisan al-atrak", compiled by Abu Hayyan with the aim of teaching the local – Arab population the Turkic (Mamluk-Kipchak) language. Also considered are the methods used by Abu Hayyan al-Andalusi to explain words from Turkic as an agglutinative language and words from Arabic as an inflectional language. Abu Hayyan comprehensively considered the wazns (models) in the Turkic language by the number of consonants in a given word. As the medieval grammarian notes, the Turkic language has words with one to six consonants, which can be grouped into 99 wazns. In this article, all of these 99 wazns are displayed in tables by the number of consonants, where each wazn is given with its pronunciation in the Kazakh language and an example in Turkic. After each table, so that the reader can understand, an example is given of how to collect modern Kazakh words (ism) within the framework of one wazn or morphological model. In our opinion, this study can lead to new approaches to the historical grammar of the Turkic languages and comparative linguistics. The article proposes the idea of using and experimenting with this method in teaching the Kazakh language to Arabs. The results of Abu Hayyan on the vowels “i” and “u” in the Turkic language are analyzed, and it is also noted that they are a source worthy of attention when studying this problem in the modern Kazakh language. </p></trans-abstract><kwd-group xml:lang="ru"><kwd>сравнительное языкознание</kwd><kwd>морфология</kwd><kwd>вазн</kwd><kwd>тюркский язык</kwd><kwd>арабский язык</kwd><kwd>существительное</kwd></kwd-group><kwd-group xml:lang="en"><kwd>Comparative linguistics</kwd><kwd>morphology</kwd><kwd>wazn</kwd><kwd>Turkic language</kwd><kwd>Arabic language</kwd><kwd>noun</kwd></kwd-group><funding-group xml:lang="ru"><funding-statement>Статья подготовлена в рамках программно- целевого финансирования проекта АР19680093 «Теологическая концепция Абая на основе учении Матуриди и Ясави».</funding-statement></funding-group><funding-group xml:lang="en"><funding-statement>The article was prepared within the framework of the program-targeted funding project AR19680093 “Theological concept of Abay based on the teachings of Maturidi and Yassawi”.</funding-statement></funding-group></article-meta></front><back><ref-list><title>References</title><ref id="cit1"><label>1</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Айвазян Ш. Категория падежа в мамлюкско-кыпчакском языке по Китаб аль-Идрак ли лисан аль-атрак Абу Хайяна аль-Гарнати // Caucaso-Caspica. – №6. – 2021. – C. 171-174. DOI 10.48200/9789939672694_171</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Abd al-Rahman, Ali Sulayman. (2008) Tawdhih al-Maqasid wa-al-Masalik bi-Sharh Alfiyyat Ibn Malik. Cairo: Dar al- Fikr al-Arabi, 578 p. (in Arabic)</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit2"><label>2</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Алашбаева Ж.Н. Орта ғасыр түркі жазба ескерткіштері тіліндегі паремиологиялық жүйе: 6D021200 – Түркітану бойынша PhD ... дис. – Нұр-Сұлтан, 2021. – 154 б.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Abu Hayyan, al-Andalusi. (1309) Kitab al-Idrak li-Lisan al-Atrak. Matba‘a ‘Amira, 213 p. (in Arabic)</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit3"><label>3</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Арабша-қазақша сөздік. – Алматы: «Нұр-Мүбәрәк» баспасы, 2016. – 918 б.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Aivazjan, Sh. (2021) Kategorija padezha v mamljuksko-kypchakskom jazyke po Kitab al-Idrak li-Lisan al-Atrak Abu Hayyana al-Garnati. Caucaso-Caspica. №6. S. 171-174. DOI: 10.48200/9789939672694_171 [Ayvazyan, Sh.(2021) Case category in the Mamluk-Kipchak language according to Kitab al-Idrak li Lisan Al-Atrak Abu Hayyan Al-Garnati. Сaucasocaspica. No.6. P. 171-174. DOI 10.48200/9789939672694_171] (in Russian)</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit4"><label>4</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Асилова Н.А. Об источниках «Китаб ал-идрак ли-лисан ал-атрак» Абу Хаййана // Советская тюркология. – Алма-Ата, 1988. – №4. – С. 48-51.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Alashbaeva, Zh.N. (2021) Orta gasyr turki zhazba eskertkishteri tilindegi paremiologijalyg zhuje. 6D021200 – Turkitanu bojynsha PhD darezhesin alu ushin dis. Nur-Sultan, 154 b. [Alashbayeva, Zh.N. (2021) Paremiological System in the Languages of Medieval Turkic Written Monuments: PhD. dis. in Turkology. Nur-Sultan, 154 p.] (in Kazakh)</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit5"><label>5</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Аубакирова Қ.Қ. Мәмлүктер билігі кезіндегі түркі-араб мәдени-тілдік байланыстары (ХІІІ-ХV ғ.): Шығыстану мамандығы бойынша PhD ... дис. – Алматы, 2016. – 181 б.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Aldemir, Ü. (2019) Nüshaları ışığında Kitabu'l-İdrak li-Lisani'l-Etrak. Türk Dili Araştırmaları Yıllığı-Belleten. № 67 (Haziran). S. 65-86 (in Turkish)</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit6"><label>6</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Есбосынов Е. Ескі қыпшақ тілінің лексика-грамматикалық ерекшеліктері (Әбу Хаййан еңбегі бойынша XIV ғ.): филол. ғыл. канд. ... дис. – Алматы, 2005. – 196 б.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Al-Zahabi Shams al-Din Abu Abdullah Muhammad ibn Ahmad ibn Uthman ibn Qaymaz (2006) Siyar A'lam al-Nubala'. Cairo: Dar al-Hadith, 685 p. (in Arabic)</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit7"><label>7</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Есбосынов Е.З. «Китаб әл-идрак ли-лисан әл-атрак» қолжазба ескерткішінің лексика-семантикалық ерекшеліктеріне (сөзжасам) шолу // ҚазҰУ хабаршысы. Шығыстану сериясы. – 2017. – No2 (81). – С. 140-146.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Arabsha-qazaqsha sozdik (2016) Almaty: Nur-Mubarak baspa uji, 918 b. [Arabic-Kazakh Dictionary (2016) Almaty: Nur-Mubarak Publishing, 918 p.] (in Kazakh)</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit8"><label>8</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Жұбатова Б.Н., Аубакирова Қ.Қ. Мысырдағы мәмлүктер билігі тұсындағы түркі-араб мәдени-тілдік байланыстары. – Алматы: Қазақ университеті, 2019. – 235 б.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Asilova, N.A. (1988) Ob istochnikah "Kitab al-Idrak li-lisan al-Atrak" Abu Khayyana. Sovetskaja tjurkologija. AlmaAta, №4. S. 48-51. [Asilova N.A. (1988) About the sources of "Kitab al-idrak li-lisan al-atrak" by Abu Hayyan. Soviet Turkology. Alma Ata, No. 4, P. 48-51.] (in Russian)</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit9"><label>9</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Зайончковский А.А. Арабско-кыпчакский словарь эпохи государства мамлюков // Сообщения польских ориенталистов. – Москва: Наука, 1961. – С. 36-44.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Atalay, B. (1945) Ettuhfet-üz-zekiyye fil-Lûgat-it-Türkiyye. İstanbul: TDK Yayınları. (in Turkish)</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit10"><label>10</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Зайончковский А. Новонайденный арабско-кипчакский словарь из государства мамлюков // Народы Азии и Африки. Москва: Наука, 1964. – № 3. – С.111-116.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Aubakirova Q.Q. (2016) Mamlukter biligi kezindegi yurki-arab madeni tildik bailanystary (ХІІІ-ХV g.): Shygystanu mamandygy bojynsha PhD ... dis. Almaty, 181 b. [Aubakirova, Q.Q. (2016) Cultural and Linguistic Connections of Turkic-Arabic during the Mamluk Rule (XIII-XV Centuries): PhD ... Dissertation in Oriental Studies. Almaty, 181 p.] (in Kazakh)</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit11"><label>11</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Конкабаева Н.Н. «Ат-Тухфа аз-закия фи әл-луғат ат-түркийа» ескерткішіне тарихи-лингвистикалық интерпретация: Түркітану мамандығы бойынша PhD ... дис. – Алматы, 2020. – 242 б.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Caferoğlu, A. (1931) Kitâb al-İdrâk li-Lisân al-Atrâk. İstanbul: Evkaf Matbaası. (in Turkish)</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit12"><label>12</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Курышжанов А. Исследование по лексике старокыпчакского письменного памятника ХІІІ в. «Тюркскоарабского словаря». – Алма-Ата: Наука, 1970. – 234 с.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Doğan, Y. (2016) Ebû Hayyân el-Endelüsî’nin Kitâbu’l-İdrâk li-Lisâni’l-Etrâk adlı eserinin dilbilim açısından incelenmesi. Cumhuriyet Üniversitesi İlahiyat Dergisi. №20. S. 329-348. (in Turkish)</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit13"><label>13</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Маженова М.Н. Әбу-Хайянның түркі тілдерінің түсіндірме кітабында берілген дауыссыз дыбыстар жайындағы деректер // Қазақ тілі мен әдебиет мәселелері. Сб. статей аспирантов и соискателей. – Алма-Ата, 1966. – №4. – С. 114-120.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Ermers, R. (1999) Arabic Grammars of Turkic: The Arabic Linguistic Model Applied to Foreign Languages &amp; Translation of Abû Hayyân al-‘Andalusî’s Kitâb al-‘İdrâk li-Lisân al-Atrâk. Leiden: Brill, 456 р. (in English) İzbudak, V. (1989) El-İdrak haşiyesi. Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınevi. (in Turkish)</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit14"><label>14</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Маженова М.Н. Әбу-Хайян еңбегінің грамматикалық очерктері // Қазақ тілі мен әдебиет мәселелері. Сб. статей аспирантов и соискателей. – Алма-Ата, 1966. – №6. – С. 28-37.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Kuryshzhanov, A. (1970) Issledovanie po leksike starokypchakskogo pis'mennogo pamjatnika XIII v. “Tjurkskoarabskogo slovarja”. Alma-Ata: Nauka, 234 s. [Kuryshzhanov, A. (1970) A study on the vocabulary of the Starokypchak written monument of the XIII century “The Turkic-Arabic dictionary”. Alma Ata: Nauka, 234 p.] (in Russian)</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit15"><label>15</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Маженова М.Н. Абу-Хаййан – исследователь кипчакского языка: автореф. ... канд. филол. наук. – Алма-Ата, 1969. – 53 с.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Mahmud, Fahmi Hijazi. (n.d.) ‘Ilm al-Lughah al-Arabiyya: Madkhal Tarikhi Muqaran fi Daw’ al-Turath wa-al-Lughat al-Samiyya. Kuwait: Wakala al-Matbu‘at. (in Arabic)</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit16"><label>16</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Меметов А.М., Меметов И.А. Тюркские лексикографические работы ХI–ХIV веков, относящиеся к развитию востоковедения в Крыму // Филология:научные исследования. – 2020. –№1. DOI:10.7256/2454-0749.2020.1.31775URL: https://nbpublish.com/library_read_article.php?id=31775</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Mahmud, ibn al-Husayn al-Kashgari (1990) Kitab Diwan Lughat al-Turk. Ankara: Kültür Bakanlıgı, 628 s. (in Turkish) Malika, Na‘im. Abu Hayyan al-Gharnati (d. 745 AH) wa-al-Lughat al-Samiyya. Majallat al-Dirasat al-Adabiyya waal-Fikriyya. 9 p. (in Arabic)</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit17"><label>17</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Мустафаева А.А., Аубакирова Қ.Қ. Мысыр мәмлүк мемлекеті мен Алтын Ордадағы тілдік жағдай мен түркі тілінің мәртебесі // ҚазҰУ Хабаршысы, Шығыстану сериясы. – 2021. – №2 (97). – 17-25-бб. https://doi.org/10.26577/JOS.2021.v97.i2.02</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Mazhenova, M.N. (1966) Abu-Hajannyng turki tilderining tusindirme kitabynda berilgen dauyssyz dybystar zhajyndagy derekter. Qazaq tili men adebiet maseleleri. Sb. statej aspirantov i soiskatelej. Alma-Ata. №4. 114-120-вв. [Mazhenova, M.N. (1966) Abu-Khayyan's observations about consonants in Turkic languages from his explanatory book. Kazakh Language and Literature Problems: Graduate and Aspirant Articles Collection. Alma-Ata, №4. S. 114-120.] (in Russian)</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit18"><label>18</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Мухитдинов Р.С. «Диуан луғат әт-турк» – түркітану темірқазығы: монография. 2-басылым. / – Алматы: Akadem kitap, 2024. – 148 бет.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Mazhenova, M.N. (1966) Abu-Hajan engbegining grammatikalyq ocherkteri. Qazaq tili men adebiet maseleleri. Sb. statej aspirantov i soiskatelej. Alma-Ata. №6. B. 28-37. [Mazhenova, M.N. (1966) Grammatical Essays on Abu-Khayyan’s work. Kazakh Language and Literature Problems: Graduate and Aspirant Articles Collection. Alma-Ata, №6. P. 28-37.] (in Kazakh)</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit19"><label>19</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Расулова Н. Абу Хаййан и его книга «Китаб ал-идрак ли-лисан алатрак» // Общественные науки в Узбекистане. – 1968. – №10. – C. 46-48.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Mazhenova, M.N. (1969) Abu-Hajan – issledovatel' kypchakskogo jazyka. Avtoreferat dis. na soiskanie stepeni kand. nauk. Alma-Ata, 53 s. [Mazhenova, M.N. (1969) Abu-Hayyan is a researcher of the Kipchak language: abst. of the dis. Candidate of Sciences. Alma-Ata, 53 p.] (in Russian)</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit20"><label>20</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Сабыр М.Б. Орта түркі тілі лексикасы мен қазақ тілі лексикасының сабақтастығы (XIV ғасыр жазба ескерткіштері негізінде: филол. ғыл. док. ... дис. – Алматы, 2004. – 305 б.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Memetov, А.М., Memetov, I.А. (2020) Tjurkskie leksikograficheskie raboty ХI–ХIV vekov, otnosjashiesja k razvitiju vostokovedenija v Krymu. Filologija: nauchnye issledovanija. №1. [Memetov, A.M., Memetov, I.A. (2020) Turkic Lexicographic Works of the XI-XIV Centuries Related to the Development of Oriental Studies in Crimea. Philology: Scientific Researches. №1. DOI: 10.7256/2454-0749.2020.1.31775. URL: https://nbpublish.com/library_read_article.php?id=31775] (in Russian)</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit21"><label>21</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">.أبو حيان األندلسي. كتاب اإلدراك للسان األتراك، مطبعه عامره، .1309 ص</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Muhitdinov, R.S. (2024) «Diuan lugat at-turk» – turkitanu temirqazygy: monografija. 2-basylym. Almaty: Akadem kitap, 148 b. [Mukhitdinov, R.S. (2024) “Diwan Lugat at-Turk” as a Guide in Turkology: Monograph. 2nd Edition. Almaty: Akadem Kitap, 148 p.] (in Kazakh)</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit22"><label>22</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">رمضان عبد التواب. المدخل إلى علم اللغة ومناهج البحث اللغوي. – القاهرة: مكتبة الخانجي، 1997م. – ص. .320</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Muntasir, Amin Abd al-Rahim (2015) Al-Mu‘jam Thunaiyyat al-Lughah fi al-Turath al-Arabi. Bucharest: Markaz Jami‘at Bucharest li-al-Dirasat al-Arabiyya. P. 135-154. (in Arabic)</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit23"><label>23</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">.شمس الدين أبو عبد هللا محمد بن أحمد بن عثمان بن قَاْيماز الذهبي. سير أعالم النبالء. – القاهرة: دار الحديث، .2006 – ص</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Mustafaeva, A.A., Aubakirova, Q.Q. (2021) Mysyr mamluk memleketi men Altyn Ordadagy tildik zhagdai men turki tilining martebesi. QazUU Habarshysy, Shygystanu serijasy. №2 (97). B. 17-25. [Mustafayeva, A.A., Aubakirova, Q.Q. (2021) Linguistic Situation and Status of the Turkic Language in the Mamluk Sultanate and the Golden Horde. KazNU Bulletin, Oriental Studies Series. №2 (97). P. 17-25. DOI: 10.26577/JOS.2021.v97.i2.02] (in Kazakh)</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit24"><label>24</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">عبد الرحمن علي سليمان. توضيح المقاصد والمسالك بشرح ألفية ابن مالك. – القاهرة: دار الفكر العربي، .2008 – ص. .578</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Özyetgin, M. (2001) Ebû Hayyân Kitâbu’l-İdrâk li Lisâni’l-Etrâk Fiil: Tarihi Karşılaştırmalı Bir Gramer ve Sözlük Denemesi. Ankara: Tengrim Türklük Bilgisi Araştırmaları Dizisi. 798 s. (in Turkish)</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit25"><label>25</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">.s 1990 ,Bakanlıgı Kültür :Ankaraمحمود بن الحسين الكاشغري. كتاب ديوان لغات الترك</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Qonqabaeva, N.N. (2020) “Аt-Tuhfa az-zakija fi al-lugat at-turkija” eskertkishine tarihi-lingvistikalyq interpretacija: Turkitanu mamandygy boiynsha PhD … dis. Almaty, 242 b. [Konkabayeva, N.N. (2020) Historical and Linguistic Interpretation of the Monument “At-Tukhfa az-Zakiya fi al-Lugat at-Turkiya”: PhD. … dis. in Turkology. Almaty, 242 p.] (in Kazakh)</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit26"><label>26</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">محمود فهمي حجازي. علم اللغة العربية مدخل تاريخي مقارن في ضوء التراث واللغات السامية. – الكويت: وكالة المطبوعات.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Ramadan, Abd al-Tawwab (1997) Al-Madkhal ila ‘Ilm al-Lughah wa-Manahij al-Bahth al-Lughawi. Cairo: Maktabat al-Khanji. P. 320. (in Arabic)</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit27"><label>27</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">مليكة ناعيم. أبو حيان الغرناطي )ت. 745 هـ( واللغات السامية // مجلة الدراسات األدبية والفكرية. – ص. .9</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Rasulova, N. (1968) Abu Hajan i ego kniga “Kitab al-Idrak li-lisan al-Atrak”. Public Sciences in Uzbekistan. №10. S. 46-48. [Rasulova N. (1968) Abu Hayyan and his book “Kitab al-idrak li-lisan alatrak”. Social Sciences in Uzbekistan. №10. P. 46-48.] (in Russian)</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit28"><label>28</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">منتصر أمين عبد الرحيم. المعجم ثنائية اللغة في التراث العربي. –بوخارست، مركز جامعة بوخارست للدراسات العربية، .2015 – ص. 154-135</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Sabyr, M.B. (2004) Orta turko tili leksikasy men qazaq tili leksikasynyng sabaqtastygy (XIV gasyr zhazba eskertkishteri negizinde: filol. gyl. dok. ... dis. Almaty, 305 b. [Sabyr, M.B. (2004) Lexical and Grammatical Continuity of Middle Turkic Language and Kazakh Language (Based on XIV Century Written Monuments): dis. ... of the Doctor of Philology. Almaty, 305 p.] (in Kazakh)</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit29"><label>29</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Aldemir Ü. Nüshaları ışığında Kitâbu’l-İdrâk li-Lisâni’l-Etrâk // Türk Dili Araştırmaları Yıllığı-Belleten. 2019. №67 (Haziran). S. 65-86.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Salan M. Kı̇tabü’l-ı̇drak lı̇ lı̇sânı̇’l-etrâk’te alinti kelı̇meler/loanwords in kitab al-idrak li lisan al-atrak. Gazi Türkiyat, 2012. №1 (11). S. 53-66.</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit30"><label>30</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Atalay B. Ettuhfet-üz-zekiyye fil-Lûgat-it-Türkiyye. İstanbul: TDK Yayınları, 1945.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Salan, M. (2017) Kitābü’l‐İdrāk Haşiyelerinin Özgün Söz Varlığı ve Anadolu Türkçesindeki Karşılıkları. Bartın University Journal of Faculty of Letters. Vol. 2 (1). Bartin. S. 103-114. (in Turkish)</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit31"><label>31</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Caferoğlu A. Kitâb al-İdrâk li-Lisân al-Atrâk. İstanbul: Evkaf Matbaası, 1931.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Yesbosynov, E. (2005) Eski qypshaq tilining leksika-grammatikalyq erekshelikteri (Abu Hajan engbegi boiynsha XIV g.): filol. gyl. … kand. dis. Almaty, 196 b. [Yesbosynov, Ye. (2005) The Lexico-Grammatical Features of the Old Kipchak Language (Based on Abu Hayyan's Work of the XIV Century): PhD. … dis. Almaty, 196 p.] (in Kazakh)</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit32"><label>32</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Doğan Y. Ebû Hayyân el-Endelüsî’nin Kitâbu’l-İdrâk li-Lisâni’l-Etrâk adlı eserinin dilbilim açısından incelenmesi // Cumhuriyet Üniversitesi İlahiyat Dergisi. 2016. №20. S. 329-348.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Yesbosynov, E.Z. (2017) Lexical and Semantic Features of the Manuscript Monument “Kitab al-Idrak li-lisan al-Atrak” (Word Formation Review). KazNU Bulletin, Oriental Studies Series. №2 (81). P. 140-146. (in English)</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit33"><label>33</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Ermers R. Arabic grammars of Turkic, the Arabic linguistic model applied to foreign languages &amp; translation of Abû Hayyân al-‘Andalusî’s Kitâb al-‘İdrâk li-Lisân al-Atrâk. Leiden: Brill, 1999. 456 р.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Zajonchkovskij, A.A. (1961) Arabsko-kypchakskij slovar' jepohi gosudarstva mamljukov. Soobshchenija pol'skih orientalistov. Moskva: Nauka. S. 36-44. [Zayonchkovsky, A.A. (1961) Arabic-Kipchak dictionary of the era of the Mamluk state. Messages from Polish Orientalists. Moscow: Nauka. P. 36-44.] (in Russian)</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit34"><label>34</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">İzbudak V. El-İdrak haşiyesi. Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınevi, 1989.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Zajonchkovskij, A. (1964) Novonaidennyj arabsko-kipchakskij slovar' iz gosudarstva mamljukov. Narody Azii i Afriki. Moskva: Nauka. №3. S. 111-116. [Zayonchkovsky, A.A. (1964) Newly discovered Arabic-Kipchak dictionary from the Mamluk state. Peoples of Asia and Africa. Moscow: Nauka. No.3. P. 111-116.] (in Russian)</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit35"><label>35</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Özyetgin M. Ebû Hayyân Kitâbu’l-İdrâk li L isâni’l-Etrâk Fiil: Tarihi Karşılaştırmalı Bir Gramer ve Sözlük Denemesi // Tengrim Türklük Bilgisi Araştırmaları Dizisi. Ankara, 2001. 798 s.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Zhubatova, B.N., Aubakirova, Q.Q. (2019) Mysyrdagy mamlukter biligi tusyndagy turki-arab madeni-tildik bailanystary. Almaty: Qazaq universiteti, 235 b. [Zhubatova, B.N., Aubakirova, Q.Q. (2019) Cultural and Linguistic Connections of Turkic-Arabic during the Mamluk Rule in Egypt. Almaty: Kazakh University, 235 p.] (in Kazakh</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit36"><label>36</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Salan M. Kitābü’l‐İdrāk Haşiyelerinin Özgün Söz Varlığı ve Anadolu Türkçesindeki Karşılıkları // Bartın University</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Salan M. Kitābü’l‐İdrāk Haşiyelerinin Özgün Söz Varlığı ve Anadolu Türkçesindeki Karşılıkları // Bartın University</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit37"><label>37</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Journal of Faculty of Letters. Vol 2 (1). Bartin, 2017. S. 103-114.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Journal of Faculty of Letters. Vol 2 (1). Bartin, 2017. S. 103-114.</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit38"><label>38</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Salan M. Kı̇tabü’l-ı̇drak lı̇ lı̇sânı̇’l-etrâk’te alinti kelı̇meler /loanwords in kitab al-idrak li lisan al-atrak // Gazi Türkiyat, 2012. №1 (11). S. 53-66.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Salan M. Kı̇tabü’l-ı̇drak lı̇ lı̇sânı̇’l-etrâk’te alinti kelı̇meler /loanwords in kitab al-idrak li lisan al-atrak // Gazi Türkiyat, 2012. №1 (11). S. 53-66.</mixed-citation></citation-alternatives></ref></ref-list><fn-group><fn fn-type="conflict"><p>The authors declare that there are no conflicts of interest present.</p></fn></fn-group></back></article>
