tilTiltanymTiltanym2411-60762709-135XИнститут языкознания имени А.Байтурсынулы КН МОН РК10.55491/2411-6076-2024-3-31-39til-1550Research ArticleТЕОРЕТИЧЕСКАЯ ЛИНГВИСТИКАTHEORETICAL LINGUISTICSЭТНОГРАФИЗМЫ В РОМАНЕ «ВСПОЛОХИ»ETHNOGRAPHISMS IN THE NOVEL “ELEN-ALAN”https://orcid.org/0000-0002-6844-8675АнесГ. К.AnesG.

Гарифолла Кабдолкайырулы Анес - доктор филологических наук, профессор

г. Алматы

Garyfolla Anes - Doctor of Philological Sciences, Professor

Almaty

anes_gk@mail.ruhttps://orcid.org/0000-0001-8382-3173СойлемезО.SoilemezO.

Орхан Сойлемез - доктор философии (PhD), профессор

г. Кастамону

Orhan Soilemez - Doctor of Philosophy (PhD), Professor

Kastamonu

soylemezo@yahoo.comhttps://orcid.org/0009-0006-9969-1594БуркитбаеваА. С.BurkitbayevaA.

Анар Сайновна Буркитбаева - кандидат филологических наук

г. Актау

Anar Burkitbayeva - Candidate of Philological Sciences

Aktau

anar.burkitbayeva@yu.edu.kzМузей жертв политических репрессийКазахстанMuseum of Victims of Political RepressionsKazakhstanКастамону университетТурцияKastamonu UniversityTurkeyКаспийский университет технологии и инжиниринга имени Ш. ЕсеноваКазахстанSh.Yesenov Caspian University of Technology and EngineeringKazakhstan202413102024033139Copyright © Анес Г.К., Сойлемез О., Буркитбаева А.С., 20242024Анес Г.К., Сойлемез О., Буркитбаева А.С.Anes G., Soilemez O., Burkitbayeva A.Данная работа распространяется под лицензией Creative Commons Attribution 4.0.This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 License.https://www.tiltanym.kz/jour/article/view/1550

В век современных глобальных процессов главной движущей силой становления нации, целостности народа, объединения страны, сохранения национального самосознания является наша этническая ментальность, язык, религия и актуальная мысль-познание. Основная идея исследования заключается в выявлении этнографических данных из исторического романа «Всполохи», отражающего историю, обычаи, мышление этноса. Согласно цели статьи путем проведения этнолингвистического исследования этнографизмов в языке А.Кекильбаева было изучено содержание отдельных фраз и оборотов, определяющих языковое мастерство писателя. Актуальность исследования проявляется в обосновании тезиса о том, что этнокультурные единицы в языке писателя формируют этнолексический запас слов. Новизна и ценность статьи заключаются в комплексном подходе изучения фразеологизмов и сравнений касательно бытовых обрядов, обычаи и традиций народа, отраженных в языке писателя. В ходе исследования были использованы методы систематизации, описания языкового материала. В качестве будущих перспектив исследования обоснована необходимость обобщения этнографизмов в языке писателя и разработки системного словаря. 

In the modern era of developed globalization, the main driving force for the formation of a nation, integration as a people, unification as a country, preservation of national traditions is our ethnic mentality, language, religion and actual thinking. The main idea of the study is to cite ethnographic data from the historical novel “Elen-Alan”, which reflects the history, traditions and thoughts of our nation, using local color phraseology, proverbs and sayings in the language of the writer. The article aims to identify the content of individual phrases and phrases that determine the language skills of the writer by conducting an ethnolinguistic study of Ethnography in the language of A. Kekilbayev. The relevance of the study is manifested in the justification within the framework of linguistic ethnographisms that the ethnocultural unity of the writer's language forms a fund of ethnolexic words. The novelty and value of the topic of the article is emphasized by the fact that the study of phrasal phrases and parables related to domestic customs, traditions and customs that reflect the national character in the language of the writer is taken and evaluated in a holistic context. In the course of the study, methods of systematization and description of language material were used. The need to collect ethnographisms in the writer's language and create a systematic dictionary as future perspectives of the research was determined.

этнографизмынациональный колоритэтнокультурная единицаА. Кекильбаевязык писателяethnographismsnational characterethnocultural unitA. Kekilbayevlanguage of the writerСтатья подготовлена в рамках грантового проекта AP19678872 «Творчество Абиша Кекилбаева в контексте модернизация общественного сознания».The article was prepared within the framework of the grant project AP19678872 “Creativity of Abish Kekilbayev in the context of modernization of public consciousness”.ReferencesБазарбаев М. Замана тудырған әдебиет. – Алматы, 2005. – 512 б.Bazarbaev M. (2005) Zamana tudyrgan adebiet. Almaty, 512 b. [Bazarbaev M. (2005) Literature created by The Times. Almaty, 512 p.] (in Kazakh)Бекболганова М. Көркем шығармадағы тұрмыстық суреттеулердің этнолингвистикалық сипаты // ҚазҰУ Хабаршысы. Филология сериясы. – 2011, № 2.Bekbolganova M. (2011) Korkem shygarmadagy turmystyq suretteulerding etnolingvistikalyq sipaty. QazUU Habarshysy, № 2. [Bekbolganova M. (2011) Ethnolinguistic character of household descriptions in a work of art. Kaznu Bulletin. Philology series. No. 2.] (in Kazakh)Бердібай Р. Тарихи роман. – Алматы: Санат, 1997. – 322 б.Berdibai R. (1997) Tarihi roman. Almaty: Sanat, 322 b. [Berdibai R. (1997) Historical novel. Almaty: Category, 322 p.] (in Kazakh)Ермекова Т.Н. Қызға қатысты этнографизмдердің танымдық сипаты // Еуразия гуманитарлық университетінің Хабаршысы. – 2022, №3.Ermekova T.N. (2022) Qyzga qatysty etnografizmderding tanymdyq sipaty. Eurazija gumanitarlyq universitetining Habarshysy, №3. [Ermekova T.N. (2022) The cognitive nature of ethnographisms in relation to the girl. Bulletin of the Eurasian Humanitarian University, No. 3.] (in Kazakh)Кекілбайұлы Ә. Он екі томдық шығармалар жинағы. Том 5. – Алматы, 1999. – 416 б.Kekilbaiuly A. (1999) On eki tomdyq shygarmalar zhinagy. Tom 5. Almaty, 416 b. [Kekilbaiuly A. (1999) Collection of works in twelve volumes. Vol. 5. Almaty, 416 p.] (in Kazakh)Қайдар Ә. Ғылымдағы ғұмыр: Мақалалар, баяндамалар жинағы. – Алматы: Сардар, 2014.Maitanov B. (2009) Muhtar Auezov zhane ulttyq adebi urdister: Zertteuler, esseler. Almaty, 544 b. [Maitanov B. (2009) Mukhtar Auezov and national literary trends: Research, essays. Almaty, 544 p.] (in Kazakh)Майтанов Б. Мұхтар Әуезов және ұлттық әдеби үрдістер: Зерттеулер, эсселер. – Алматы, 2009. – 544 б.Mankeeva Zh. (2014) Qazaq til bilimining maseleleri. Almaty: Abzal-Ai, 640 b. [Mankeeva Zh. (2014) Problems of Kazakh linguistics. Almaty: Abzal-Ai, 640 p.] (in Kazakh)Манкеева Ж. Қазақ тіл білімінің мәселелері. – Алматы: Абзал-Ай, 2014. – 640 б.Mankeeva Zh. (2008) Qazaq tilindegi etnomadeni ataulardyng tanymdyq negizderi. Almaty, 356 b. [Mankeeva Zh. (2008) Cognitive foundations of ethno-cultural names in the Kazakh language. Almaty, 356 p.] (in Kazakh) Negimov S. (2015) Shygarmalary. Zertteuler. Astana, 424 b. [Negimov S. (2015) Works. Research. Astana, 424 p.] (in Kazakh)Манкеева Ж. Қазақ тіліндегі этномәдени атаулардың танымдық негіздері. – Алматы, 2008. – 356 б.Nurdauletova B.I. (2019) A.Kekilbajev tarihi romandarynyng tildik aleueti. Halyq zhazushysy, memleket zhane qogam qajratkeri, QR Engbek Eri A.Kekilbajulynyng 80 zhyldygyna arnalgan adebiet zhane oner qajratkerleri Halyqaralyq kongresining materialdary. Aqtau, 2019, 242 b. [Nurdauletova B.I. (2019) The linguistic potential of historical novels by A. Kekilbayev. Materials of the International Congress dedicated to the 80th anniversary of the people's writer A. Kekilbayuly. Aktau, 242 p.] (in Kazakh)Негимов С. Шығармалары. Зерттеулер. – Астана, 2015. – 424 б.Qajdar A. (2014) Gylymdagy gumyr: Maqalalar, bajandamalar zhinagy. Almaty: Sardar. [Qajdar A. (2014) Life in science: Collection of articles, reports. Almaty: Sardar.] (in Kazakh)Нұрдәулетова Б.І. Ә.Кекілбаев тарихи романдарының тілдік әлеуеті // Халық жазушысы, мемлекет және қоғам қайраткері, ҚР Еңбек Ері Ә.Кекілбайұлының 80 жылдығына арналған әдебиет және өнер қайраткерлері Халықаралық конгресінің материалдары. – Ақтау, 2019. – 242 б. Сыздықова Р. Сөз құдіреті. Көптомдық шығармалар жинағы. – Алматы: Ел шежіре, 2014. – 296 б.Syzdyqova R. (2014) Soz qudireti. Koptomdyq shygarmalar zhinagy. Almaty: El shezhire, 296 b. [Syzdyqova R. (2014) The power of the word. Collection of multi-volume works. Almaty: El shezhire, 296 p.] (in Kazakh)

The authors declare that there are no conflicts of interest present.